Kerkgebouwen in Nederland: een korte geschiedenis
Bijna elk Nederlands dorp heeft een kerktoren die boven de daken uitsteekt. Samen vertellen die kerken een verhaal van ruim duizend jaar geloof, kunst en geschiedenis. Een korte wandeling door de tijd.
Romaans: dik en stevig
De oudste stenen kerken in Nederland zijn romaans, gebouwd rond de elfde en twaalfde eeuw. Ze hebben dikke muren, kleine ronde ramen en een sober, stevig karakter. Je vindt ze nog in veel dorpen, vooral in Groningen, Friesland en Limburg. De Sint-Servaasbasiliek in Maastricht heeft belangrijke romaanse delen.
Gotiek: omhoog naar het licht
Vanaf de dertiende eeuw worden kerken hoger en lichter. Spitsbogen, grote glas-in-loodramen en slanke pilaren trekken de blik omhoog. De Domtoren in Utrecht, met zo'n 112 meter de hoogste kerktoren van Nederland, en de Sint-Janskathedraal in 's-Hertogenbosch zijn beroemde voorbeelden.
Reformatie en Beeldenstorm
In 1566 trok de Beeldenstorm door de Nederlanden. Beelden en schilderingen werden vernield. Na de Reformatie werden veel kerken protestants en kregen ze een soberder interieur, met de preekstoel in het midden. De witte muren die we nu kennen, stammen vaak uit die tijd.
Schuilkerken
Katholieken en andere groepen mochten lange tijd niet openlijk kerken. Ze kwamen samen in schuilkerken: van buiten gewone huizen, van binnen complete kerken. Ons' Lieve Heer op Solder in Amsterdam is er een bekend voorbeeld van en is nu een museum.
De negentiende eeuw
Na de volledige godsdienstvrijheid bouwden katholieken volop nieuwe kerken, vaak in neogotische stijl. Architect Pierre Cuypers ontwierp er tientallen.
De twintigste eeuw en nu
Na de Tweede Wereldoorlog kwamen er moderne wijkkerken in nieuwe buurten. Tegenwoordig krijgen veel kerkgebouwen een nieuwe bestemming, als boekwinkel, woning of cultureel centrum. Tegelijk blijven kerken plekken van ontmoeting.
Op ontdekkingstocht
Zin om zelf kerken te bezoeken? Lees de mooiste kerken van Nederland en ontdek Open Monumentendag. En voor een kop koffie onderweg: bekijk onze thermoskannen.
